Lost in the superbookmarket

Nire maniak ditut liburuekin, mundu guztiak bezala. Grabea? Ez, ez gehiegi, baina tira. Eguraldi aldaketak eragiten dit antza, batez ere irailean, eta azken urteetan beti gauza bera gertatzen zait: edozein liburu hartu, begiratu, lardaskatu, utzi, ostera hartu eta azkenerako, zarakatua eta maiztua itzultzen dut atzera apalera. Ezin irakurri. Idazle batenak salbu: Pio Baroja. Bera da hilabete osoan lasai hartu dezakedan bakarra. Klimaren kilimak.

Zorionez, on Piok bibliografia zabala utzi zuen eta beharko ditut beste hamaika irail, eskribitu zituen guztiak irakurri nahi baditut.

Edo ez. Lehenago aurkitu egin behar.

2007. urte honetarako Barojaren zein liburu irakurriko pentsatzen aritu naiz azken asteotan. Txalaparta argitaletxeak duela hilabete batzuk berrargitaratu zuen El País Vasco irakurtzeko deliberoa hartua nuen, besteak beste Alberto Barandiaranek duela hilabete batzuk Berrian idatzitako artikulu batek animatuta (beste baterako utziko dugu interes politikoak tarteko liburuak zikiratzen dituzten argitaletxeena).

Joan naiz bada Bilintxera... barka, Elkarrera... Megadendara... Beno, Donostiako Fermin Calbetonen dagoen liburu dendara (jabetzen ote dira horrelako izen aldaketek sortzen duten psikosiaz? Horretaz ere beste batean ariko gara again, agian).

Joan naizela, joan naizenez eta bila hasi. Aldatua aurkitu dut superbookmarketa. Liburuak, lehen argitaletxeka antolatuak, orain ordenalfabetix-ean zeuden. Ez zait gaizki iruditu.

Hasieran.

Nobela, poesia, saiakera... eta literatur genero berri bat: Euskal Gaia. Hau da, gaztelaniaz kaleratutako argitaletxeen liburu guztiak generoka eta ordena alfabetikoan aurkitu ditut, eta beste atal batean, ardurazko distantzia mantenduz, euskarazko liburuak gehi Euskal Herriko argitaletxeenak.

Aizkorakada horretatik bi ezpal eta zotz batzuk:

1- Galdera: Non sailkatu Euskal Herriaz erdaraz aritu diren idazleak? Barojaren bila hasi eta beste edizioak erraz aurkitu baditut ere (Cátedra, Espasa eta abar, tartean Zalacain el aventurero, "Euskal Gaia" inondik ere) ezinezkoa izan zait Txalapartakoa aurkitzea eta atzera eta aurrera ibili behar izan dut, "Nobela" sailetik "Euskal Gaiak"-era, "Euskal Gaiak"-etik "Nobela"-ra. Horrela ixteko ordura arte, bidean hilabete honetan irakurri ezingo ditudan (gogoratu mania) bi liburu hartuz. Ondorioak:
a) Ez da praktikoa.
b) Supermerkatuetako kutxen ondoan txikleak jartzearena da hau. Bueltaka-bueltaka azkenean behar ez dena ere erosi egiten da.

2- Literatura ereduaz, kanonaz eta bestelako hitz totem eta tabuez hainbeste ari garen honetan –otu zait– liburu denden politikaz ere berba egitea ez legokeela gaizki. Euskal argitaletxeetako arduradunei galdetzea, adibidez, zer iruditzen zaien kaleratzen duten guztia "Euskal Gaiak" atalean bai ala bai sailkatu behar hori, izan zientzia fikziozko nobela, poesia pornografikoa ala mahai herrenaren luzapen ortopediko izateko sortutako hiztegia. Hizkuntzarengatik bakarrik edo hemen argitaratuak izateagatik bakarrik. Ze Atxagaren nobelak, espainolera itzulita, "Nobela" atalean aurkitu ditut.

Baina euskaraz bada, beti da "Euskal Gaia".

Jar gaitezen orain erosle arruntaren lekuan. Liburu bat gomendatu diote, demagun Paul Austerren azkena edo Woody Allenena. Demagun biak (New Yorkek merezi duelako, zer arraio). Joan da dendara eta hara non aurkitu dituen: Viajes por el scriptorium mendebaldean, Dans le scriptorium ekialdean; Anagrama mendebaldean, Actes Sud ekialdean; eta bigarrena: Pura anarquía, Tusquets, mendebaldean; L'erreur est humaine, Flammarion, ekialdean. Erosi eta etxera abiatu da.

Alfer alferrik aritu al dira kasu horietan Alberdania eta Meettok euskarazko itzulpenak erdaretakoekin batera kaleratzeko eginahaletan? Euskal irakurleak derrigorrez militantea izan behar al du, eta badaezpada "Euskal Gaiak" atalera joan, itzulpenik ba ote dagoen ikusteko? Ez al litzateke logikoagoa nobela atalera joan eta bi liburuak, erdarazkoa eta euskarazkoa batera aurkitzea?

Ez bakarrik argitaratu berri diren itzulpenekin. Zergatik Hernani eta Les Misérables-en ondoan ez dut Idi orgaren karranka aurkitu behar? Nola jakingo dut Graham Green-en The third man euskaraz aurki dezakedala?

Hori itzulpenen kasuan. Zer esanik ez jatorriz euskaraz idazten direnekin. Zer gaitz dute euskal idazleek bada, beste hizkuntzetakoekin ez nahasteko? Zergatik ezin dut aurkitu Updike-ren alboan Urrutikoetxea? Horrek euskarazko literaturari fabore arola egiten diolakoan nago. Ikustezin egiten du, edo behintzat desberdin.

Arraro.

Ez-normal.

Ez al zaizue iruditzen?

Akatu eta Nun lehendabidebizikoz elkarrekin eszenatoki gainean

Gure ediziogunearen parte diren bi taldeek eszenatokia konpartituko dute lehen aldiz Bilbon, bertako Aste Nagusian, bihar bertan. Triangune deritzon eszenatokian izango da, Mekauen eta Sin Kuartel txoznen alboan, Bilboko Areatzan. Gaueko 21.30etatik aurrera izango da, horrela, Akatu su artifizialen aurretik arituko da eta Nun hauen ostean. 23:00 aldera.Gogoratu bakarrik Akatuk "Utopiaren Indarra" diskoa aurkezten ari dela Euskal Herrian barna eta Nunek "Collage" diskoaren abestiak taularatuko ditu, eta baita kantu berri batzuk ere, prestatzen ari diren grabaketa berrira begira konposatu dituztenak.

Esandakoa, Eremulauak saio berezia bihar bertan Bilboko Areatzan, 21.30etatik aurrera.

Info +: www.myspace.com/nunsarean
          www.myspace.com/akatu

Poesia -vs- maitasuna...

...edo soneto apológico batzuk bete arrazoi irakurlea autobusean doala eskuartean poesia liburuak izan ditzan (ez dago zertan irakurri) nobela, ipuina eta genitalen kaltean, negarraren ederra!

Autobusa, oh autobusa! Hori bai leku salbaia, ederra, humanoa! Han daude jakintsuetan jakintsuenak liburutegietan baino maizago. Martinez de Lezea, Agatha Cristie, Aingeru Epalza ere, tarteka, Los Pilares de La Tierra, Sherlock Holmes, Da Vinci kodea, denak batera. Oh, autobusa zuk duzu zuk kupela!
    Baina bat batean argia hedatu da 32. eserleku inguruan –oh! 32. eserleku ingurua, hori bai ingurua, zabala, epela, emankorra, minigonadun begirada panpoxez betea– poesia liburu bat ireki du bidaiariak –oh La Unioneko profetak–, eta nola Jesusi denek begiratzen zioten, adi-adi, admirazioz, begiratzen dute bera ere. Poesiak badu zeraren zera hori.

I

Narratiba irakurrita normala
Poesiarekin interesgarri,
Eder, jakintsu, hain eredugarri!
Autobuseko intelektuala.

Hor, denbora etorri eta badoala,
Tenpus fugit, eres tú!, herria harri.
Hamaika topiko, oro aberasgarri,
Erdi-jainko edota jainko totala

Begirada eskapatzen zaie larri
–ohartu haiz minigona daukala!? –
bidaiakide gazte eta zaharri.

Hitz gutxi eta zurialde zabala
Olerkiak hain dira irakurgarri.
Ulertu ez duzula ez dadila igarri!

II

Hara horko horri, zer dabil irakurtzen?
“Catorce versos dicen que es un soneto”
ez al dira izango hamabost hobeto?
Aitor dut, ez dut poesia ulertzen.

Ez al nau bada atzemango begiratzen,
“y estoy a la mitad del cuarteto”,
sortzen dute nahikoa errespeto
poema idazten dutenek asmatzen.

“Por el primer terceto voy entrando”,
Zaldia irudi, baina ez ote mando?
jauregi irudi, baina ez ote etxetxo?

Fiatzerik ez da hemen poetekin
“Contad si son catorce, y está hecho”,
hain zaila ere ez baita instrukzioekin!


III

Ez zaio bada izoztu irrifarra?
Bidai luzeak, edo nik neronik
–Neskekin ez da igarriko duenik–,
itzali dugu neskatsaren garra?

Niganantza  begira dut izarra
Liburu xixtrinari ziurrenik,
Horregatik, ez du argirik jadanik,
Hain da iluna Lope Vegatarra!

Hau da hau poeton patu zantarra!
Arrotz zait honez gero lehen zena
Minigonadun Venus hain hurbila

Hau da mina, hau atsekabea , hau pena;
Zein handia ezintasuna, zein handi...
Zein txiki poesiaren indarra!


IV

Esana didate, beti negarrez,
Hala dabiltza munduan poetak,
Bailiran desertuetan profetak
Beti gaixo inspirazio sukarrez.

Albokoa ere, nahiko letra baldarrez,
Bailiran medikuen errezetak,
Kaiera atera du, utzi irakurketak,
izkiriatu beharraren beharrez.

“poesiarekin interesgarri”,
Hasia du bere kreazioa,
Poema bat da, Ez narrazioa!

Hau da dardara, hau da emozioa!
“Poesiarekin interesgarri”
Negartia? Ez bada, bai maitagarri!

V

Erraz da hastea, baina nola segi?
“Tenpus fugit, eres tú!, herria harri.
Hamaika topiko, oro aberasgarri”.
Nesketan, baina, hastea ere zailegi!

Poeta, argi dago, ez da abilegi,
“begirada eskapatzen zaie larri,
bidaiakide gazte eta zaharri”
bihurtu behar du gezurra egi.

 “–ohartu haiz minigona daukala!? –”
bistaz ez, ausardiz da makala!
Ikusi bai, baina hitzak ezin erditu

Mutu, ezinez, eskuak izerditu,
autobus hura hartu ez balu hobeto!
Beraz, hona bost malko, bost soneto.

Summercasera joan ginenekoa (II)

Hurrengo egunean, nahi baino gutxiago lo eginda, modernoarenak egiten jarraitu genuen Bartzelonan, Summercase jaialdian.Arratsaldez heldu ginen, 19.30ak inguruan. Orduan The Sunday Driversen kontzertua amaitzen ari zen. Bi abesti inguru gelditu ginen, eta soinu oso polita atera zioten eszenatoki handiari. Aukeratu beharra zegoen, eta Miqui Puigekin gelditu ginen. Bai, Factor X programa nazkagarriko epaileetako bat da, baina kondaira bat da, edo hobeto, Los Sencillos kondaira bat izan ziren, eta Miqui Puig zen Los Sencillosen arima.

Baina gau hartan masak adoretzen zituen maniki bat baino ez zirudien, jendearen mirespenean itota. Ez gara kritika hutsekin hasiko: soilik esango dugu tipo honek gure errespetu guztia merezi zuela kontzertua ikusi aurretik.

Soulsaversen ordua zen, Mark Lanegan handiarekin (Screaming Trees taldekoa, beste hainbat proiektuetaz gain) diskoa grabatu eta zuzenekoetara ere ekarri zutelarik. Lehenengo abestia amaitzerakoan igo zen hau eszenatoki gainera, eta jendearen txalo, oihu eta neurtu ezinezko emozioaz jabetu gabe, esku batekin mikrofonoaren oina hartu, bestearekin mikroa bera, eta abesten hasi zen, bere kasuan ohikoa den tonu monokorde, ozen eta batere intentsitaterik gabekoa. Edo batzuen ustez, sentimendu gehiegi jartzen omen dio Laneganek, eta bere ahots urratuak barruak nahasten omen dizkio jendearik. Niri ez.

DJ Shadow ikustera joan ginen anfiteatrora. Nahiko nekatuak geunden jada, eta agian horregaitik edo agian horrelako sesioetara ohituta ez gaudela, aipatutako DJ-aren sesioa aspergarria iruditu zitzaigun. Hip-hop dosi handiak izan zituen, baina baita funk eta soula. Dibertigarria ere DJa mahai luzearen albo batetik bestera joaten ikustea. Halere, ez genion ordu erdia ere eskaini, izan ere Jarvis Cocker handiak emanaldia hasia zuen jada karpa-krematorioan. Sufrimendu gehiegi barrurarte sartzeko. Lastima beranduegi heldu ginela, eta azkenengo abestia entzuteko aukera izan genuen soilik, baina hori bai, jaialdiko momento gogoangarrienetarikoa izan zen: Eye of Tiger! Survivorren abesti mitikoa, Rocky sagako abesti ezagunena Pulp taldeko abeslariaren ahotsean! Sekulakoa…

Jada ez zeukan zentzu handirik albo batetik bestera ibiltzen egotea, oinek ez baitziguten erantzuten. Azkenak ematera The Gossip taldea ikusten gelditu ginen krematorioan, eta eskerrak. Ikusi hemen nola hasi zen kontzertua, nola amaitu zen imajinatu beharko duzu. Izugarria abeslariaren botere bokala, eta izugarria ere bere inplikazioa showarekiko. Ez zen gelditu! Eta jendeak eskertu zuen, noski. Gero OMDren kontzertua zetorren, batzuen ustez jaialdiko kontzertu interesgarrienetarikoa. Ezjakintasuna zer den: galdu egin genuen. Electralanen kontzertuan sartzen ere saiatu ginen, baina ezinezkoa izan zen, karpa txikian ezinezkoa zen jada.

Air frantsesen emanaldia ikustera joan ginen, behar baino espektatiba gehiagorekin. Daf Punk edo antzeko talde frantsesen antzeko zeozer espero genuen, dantzagarria. Baina ez zen horrelakorik egon, funky-dance doinu lasaiak, nahiko aspergarriak. Edo ez behintzat horrelako jaialdi batetarako aproposak. The Jesus and Mary Chain galdu genuen, hobeto, jakinda Scarlett Johansson handik zebilela eta eszenatokietara igotzea gustatzen zaiola jakinda.

Baina Kaiser Chiefs ezin genuen galdu, nahiz eta gorputza lo genuen jada. Last Minuteko lagunek (gure lagunak baino Javier Sardaren lagunak direla esango nuke nik) jarritako sofa handi batzuetan egon ginen lasai asko, kontzertua urrutitik entzuten, baina gustora. “Everything is Average Nowadays” eta hit guztiak azkarregi erre zituztelaren sentsazio handiarekin, baina pozik, kontzertu kitarrero bat ikusteko gogoa baikenuen.

Gaua Chemical Brothersekin amaitu zen, baina hiru abesti edo iraun genuen (justu momentu hau heldu arte). Proiekzioak? Sekulakoak. Muntaia? Espektakularra. Hit-ak? Asko. Baina hortik aparte, ezer kontatzeko.

Nekatuegiak geunden jarraitzeko, eta gaztelaniaz esaten den bezala, garaiz egindako atzeraldia garaipen bat izan daiteke. Bi ordu gelditzen zitzaizkigun, Bartzelonako beste puntan zegoen hostalerarte.

Datorren urtean ikusiko dugu: Madril edo Bartzelona? Mmmmmmm…..



Oharra: youtube-n jaialdiko kontzertu gehienen bideoak daude, kuriositatea badaukazu badakizu.

Gaur bertan hasiko da Euskal Encounter

Gaur bertan hasiko diren jardunaldietan gure edizioguneko partaide den Nun taldeak hitzaldia burutuko du, larunbatean, Creative Commons lizentziek Interneten promozionatzeko ematen duten aukera ezberdinei buruzkoa hain zuzen ere.Goizeko lehenengo orduetatik mundu guztiko ordenagailuen munduko zaletuak hurbildu dira Barakaldoko BEC espaziora: Euskal Encounter hasi da. Aurten gainera, hitzaldi mordoa antolatu dituzte: Second Life deritzon mundu birtualaren ingurukotik hasita, Retroeuskal deituriko hitzaldiraino. Igandean, hilak 22, amaituko da guztia, eta han egongo garenez, argazkiren bat zeuenganatuko ahal izango dugu ziurrenik, Euskal Herrian egiten den informatikaren inguruko topaldi garrantzitsuenean ezin baikinen falta.

Esan bezala, Nun taldeak hitzaldia eskainiko du larunbatean, arratsaldeko 17:00etatik hasita. Gainera, 21:00 inguruetan, kontzertu akustiko berezi eta bakarra (hau da, printzipioz ez dute formatu murriztuko emanaldi gehiago eskainiko) izango da entzungai BECen.

Euskal Encounter jardunaldien inguruko informazio gehiago hemen topatu ahal izango duzu

Summercasera joan ginenekoa (I)

Bartzelonan jaialdi erraldoia izan da orain dela gutxi, ez dakit jakingo duzuen. Summercase izena jarri diote, eta bigarren edizioa izan da aurtengoa. Madrilen eta Bartzelonan izan da aldi berean (ostiralean Bartzelonan jotzen zuten taldeek larunbatean egiten zuten Madrilen, eta alderantziz). Gu Katalunian izan ginen.Ostirala. Arratsaldeko 19:30ak. Irakurleari interesatzen ez zaizkion kasualitate batzuk direla medio, espainiar Estatu mailako musika aldizkari ezagun baten erredaktore-buruaren laguntzarekin Parc del Forum delakora heldu ginen. Jendetza dago atean, eskumuturrekoa jartzeko zain. Eremu berdinean Primavera Sound jaialdia egiten da, eta aipatutako kazetariak ez omen du inoiz horrenbesterako jendetza ikusi ordu hauetan.  Ilara luzea, baina azkar egiten dugu. Eszenatoki handian (Terminal O deitzen diote) Editors taldea ari da, eta asko gustatzen zaizkigun arren ezin izan genion merezi duen atentzioa eskaini, nahikoa lana baitugu jaialdiaren esparruan geure burua kokatzen. Interpol eta Joy Division taldeen influentzia argipean, “Munich” edota “All Sparks” bezalako hit-ak entzun genituen barratik. Barraz ari garenez, erreibindikazio bat datorren urteko ediziorako: non ikusi da jaialdi bat katxirik gabe? Kaña tamainua ez da nahikoa guretzat!

Terminal E delakora abiatu ginen orduan, Lily Allen hastear baitzegoen. Espero baino hobeto, egia esan: soul, funk eta hip-hop doinuak uztartzen ditu bakarlarik, luxuzko taldea atzean duelarik. Ingalaterratik etorritako publikoari eskainitako taldea izan zen, eta bakarlaria ere konturatu zen (“Ba Espainiar Estatuan ez ditut horrenbeste disko saldu… zer egin duzue, Internetetik jeitsi ala? Niri berdin zait!”), lehenengo lerrotakoak ez baitira Barcelonetan bizi. Izugarria kanpotarren kopurua, oso merke ateratzen omen zaizkie Europa hegoaldeko zaizkie hemengo jaialdiak, geroago Klaxons taldeko abeslariaren itxura zeukan kopeta-iledun ingeles batek azaldu zigun bezala.

PJ Harveyren kontzertura abiatu ginen. Terminal S (esan beharra dago 1500 pertsona ingururentzat lekua zegoela bakarrik aipatutako karpan) txiki gelditu zen. Pertsona bakar batek eszenatokia bete dezakeela argi gelditu zen, kitarra edo programazioak erabilita. Agian momentu batzutan diskurtsoa hutsik gelditzen zen, instrumentazio falta dela eta.

Flaming Lipsen momentua heldu zen orduan. Jende asko Arcade Firen kontzerturako tokia hartzen zegoen, eta horregatik agian ez zegoen merezi zuten beste jende. Inoiz lerrook idazten ari denak ikusi duen kontzertu hasierarik izugarriena izan zen hura. Honatx adibidea. Lagun batzuek kontatu baziguten ere, ez sinestekoa zen hura: 20 pertsona eszenatoki gainean, Santa Claus, eta mila gauza ezberdinetaz mozorrotutako figuranteek Wayne Coyne handiari egin zioten ongietorria, burbuila erraldoi baten barruan azaltzen dena, eta jende tartera salto egin. Gero konfeti euritza etorri zen. Liluratuta, beste barik.

Orduan heldu zen jaialdiko momentu antologikoa: ARCADE FIRE. Horrela, letra larriz. Aurretik PJ Harveyren kasuan aipatutako gabezia bertute bihurtzen dute kanadiarrek. 10 pertsona eszenatoki gainean, bakoitza instrumentu bakoitzarekin, elkarrekin aldatuz (orain esku-soinua jotzen dut, orain bateria, orain kitarra, orain mandolina…) eta guztiari doinu izugarria ateraz. “Keep the Car Running” abestiarekin hasi eta “Wake Up” epikoarekin amaitu. Honek guk baino perspektiba hobea zuen. Guztiok elkar besarkatzen eta sekulako energiaz beteta amaitu genuen. Pozik, liluratuta. Ziurrenik inoiz ikusi dudan kontzerturik ikusgarriena izan zen uste osoarekin.

Gero LCD Soundsystem deituriko sauna batetan sartu ginen, Bloc Party sakrifikatu behar izan genuen, nahiz eta Banquet urrutitik entzutearekin nahikoa izan genuen. Lehen aipatu dugun karpa nazkagarri horietako batetan izan zen James Murphy eta konpainiaren kontzertua, eta denborarekin joan ginenez, nahiko aurrean izan ginen. Izerdia beroagatik eta etengabe dantzan izan ginelako. Hit handi bat dauka talde honek: “North American Scum”, orduan izan zen zoramena. Halere, aurreko diskoko hainbat abestirekin ere (“Daft Punk is Playin’ in my House”) dexente dantza egin genuen, nahiz eta Murphy jaunak desafinatu eta kitarra-jotzaileak “behar beste glamour” ez izan.

Orduan amaitu zen gure lehenengo jardunaldia, izerditan blai eta taxi bat ezin harturik. Nekatuegi geunden horrela jarraitzeko. Hurrengoan bigarren jardunaldia, baina jada interesgarriena gertatu zen jada.

Bilbao BBK Live lehenengo pertsonan

Ziurrenik jakingo duzuenez, Nun taldea Bilbao BBK Live jaialdiaren bigarren edizioan aritu zen zuzenean. Ekainaren 28an izan zen hain zuzen ere, Maceo Parker, Fito & Fitipaldis, The Ellas, Muchachito Bombo Infierno edo I Love UFO bezalako taldeekin batera. Hau da gutxi gorabehera gertatu zen, taldekideetako baten hitzetanEguerdiko hamabietan gelditu gara Kobetamendin bertan. Javik, Claudioren lagun batek, lagunduko gaitu furgonetarekin. Hamaika t’erdietan Mikel Santosekin (gure teknikariarekin) nago geldituta Bilboko Termibusen, kotxez igotzeko (artistek horrelako probilegioak dituzte). Hamabietan, ezohikoa zaigun puntualtasunarekin, heltzen dira besteak baina denboraz oso ondo gabiltza eta bueltatxo bat emateko aprobetxatzen dugu. Fitoren soinu-frogarekin beldurtu, mahaiari begiradatxo bat eman eta kamerinoetara gauzak uztera joan gara. Osteguna da, Fito & Fitipaldis da eguneko kartel-burua eta ez du ematen inolako eskakizun inozorik egin duenik. Karpa batean, kamerino batzuk beraientzako, beste batzuk besteentzako, bat guretzako. Edariz (San Miguelaz, uraz, laranja zukuaz eta Coca-Colaz) betetako hozkailua, mahaia, aulki batzuk eta listo. Nahikoa guretzako. Kamerinoen karpa barruan dauden sofatan iazko Azkenako Iggy Popen kontzertua jartzen digute plasma pantaila erraldoi batetan. Barre batzuk eta gauzak eszenatokira igotzeko ordua heldu da. Fitok amaitu du. 13:30ak dira eta gure emanaldia 16:30etarako dago antolatua. Kirioak dantzan hasi dira.

Javik furgoneta hurbiltzen du eta ekarri ditugun gauzak igotzen ditugu. Jaialdia irekitzearen alde ona da: gauzak igo, frogatu eta hor gelditzen dira. Eszenatoki gainean oso liatuta daude: monitoreak eta argiak aldatu behar dituzte. Backlinea (uzten dizkiguten anplifikagailuak) ekartzen digute, aukeratzeko. DW bateria eta Ampeg baxu-anplifikagailua uzten digute. Izugarria. Komentatzen digute eszenatokia libre uzteko 15 minutuz, argiak eta monitoreak jartzeko. Bazkaltzera. Zeozer, pasatu gabe.

14:30etan soinua frogatzera. Baxuak zarata apur bat egiten du, baina bestela dena ondo. 15:30etan eszenatokitik jaitsi eta kamerinora, nerbioak elkarrekin pasatzera. Lauretan deitu gaituzte.

Eszenatokira igo eta lau t’erdietan, puntuan, hasi gara: “Lehio Irekia”, “Gu Gara Hiltzaileak”… eta konturatu orduko “Urrun Noa”, eta kontzertua amaitzen da, Eneko eta Xabiren oihu zaparradarekin batera. Listo, amaitu da. 40 minutu baino zertxobait gutxiago. Horren urruti ikusten genuen momentua pasatu da dagoeneko. Kontzertu hasieran 50 pertsona inguru zeuden, baina amaitu genuenean 100 baino gehiago egongo zen ziurrenik. Lagun batzuk, ezezagun asko eta handik pasatzen zen (eta ezaxola aurpegiarekin begiratzen zigun) jende pilo bat. Denak gustora, batez ere gu. Akatsez betetako kontzertua, baina pozik.

Jendeak oso soinu ona atera diogula (Mikelek soinu ona atera diola, alegia) diosku. Gauzak eszenatokitik ateratzen laguntzen digute bertako langileek. Furgoneta esparrutik kanpo utzi eta aldageletara. Erropaz aldatu eta lehenengo San Miguelarekin topa. 18:30etan kamerinoa utzi behar dugu, Pinkertones DJak orduan helduko baitira. Baina guk nahiago dugu kanpora joan zuzenean, oholtza jarri baitute artisten gunean, hauek kontzertuak eroso ikus dezaten. Gainera, eguzkia irten da. Oholtza alboko barran trago luze bana hartu eta bertan esertzen gara. I Love UFO amaitu da (psikodelia dosi handiegia guretzako horrelako egoera batetan) eta Los Ronaldos ikusteko aukera dugu, Coque Malla mitikoaren zuzendaritzapean. “Koño! Luis Tosar!”. Aitziber eta besteak gorritzen hasi gara. Muchachito Bombo Infiernoren ordua heldu da, behera jeisten gara, bakoitzak garagardo bat eskuan duela. Ez genuen dantza gehiegi egin, baina kontzertu bikaina izan zen, abiadura bizikoa eta erritmoak berebiziko garrantzia izan zuena.

Zenbat garagardo edan genituen ordurako? Muchachito amaitu, artisten barrara bueltatu eta oholtzara igo ginen Maceo Parkerren kontzertua ikusteko. Lehenengo filan gaude eserita, eta Fito eta konpainia zutik, gure atzean. Ia bi orduko kontzertua, azkenean nahiko aspergarria. Edaten jarraitzeko aprobetxatzen dugu. Barre, barre eta barre. Afaldu, horretarako jarri duten karpan. Ondo gainera. Fito eta Fitipaldiak hasten dira, soinu bikainarekin. “Soldadito Marinero” eta enparauekin nahiko hotz gelditzen gara, eta giro (eguraldia, alegia) hozten hasi da ere. Pentsatzen dugu hoberena “jende guzti hau” jetsi aurretik autobusa hartzea dela, eta Bilborako bidea hartzen dugu. Pozik eta barrez.

Hor amaitzen da gutxi-gorabehera “Artista” jartzen zuen karteltxo bat eramateko aukera izan genuen eguna. Sexua, drogak eta rock ‘n rolla, denetarik izan genuen. Beno, rock ‘n roll asko izan genuen, garagardoa droga bezala ikusten badugu ere asko egon zen eta sexua… beno, hau Euskal Herria da.


PS: youtubera emanaldiaren bideoren bat igoko dugu hurrengo egunetan, hortaz argi ibili.

Kanonaz

Pozgarria izan da Joseba Gabilondoren itzulera laburra Euskal Herrira, berarekin eztabaidagai interesgarri askoak ekarri baititu. Tamalez, ni ere euskal diasporaren parte naizenez (bost xentimoko diaspora, hori bai), ezin izan dut bere hitzaldietan bertatik bertara parte hartu. Hala ere, Berrian azaldutako elkarrizketarekin, Testuketan saioan esandakoarekin eta blogetan irakurritakoarekin iruditzen zait nahikoa zaidala bere ideia nagusiak zeintzuk diren ikusteko. Eta horrela, testu honetan, batez ere, kanonaren gaira lerratuko naiz.

"Modernitatea joan da" izan da bere ideia garrantzitsuetako bat, eta "Kanona baztertu behar dugu" zuzenean esan ez duen arren (nik irakurrikoetan, bederen) ideia horretatik oso urruti ez dagoen zerbait proposatzen duela dirudi. "Euskal literaturaren historia guztiak kanonetik kanonera idatzi dira, kanona bera zalantzan jarri gabe." Hau da, ez duela merezi kanonen arteko borrokan jardutea, kanona bera da auzitan jarri eta ukatu behar dena, ideia modernoa den heinean. Apustu indartsua da berak proposatutakoa, modernitate-postmodernitate eztabaidaren (demode?) testuinguruan kokaturikoa. Esan behar da, halaber, Europa eta Euskal Herrian ideia iraultzailetzat har genitzakeen hauek, AEBetako intelligentsiaren diskurtso nagusietako bat dena. Horrek sortzen dituen paradoxa guztiekin: diskurtso iraultzaile eta ofiziala aldi berean, unibertsitateko katedradunek babesten dituzten ideia erradikalak etab. Baina utz dezagun alde batera bide hau. Izan ere, postmodernitatearen militante sutsuenak sarritan modernitatearen erredukzionismoan erortzen diren bezalaxe, badirudi kanonaren inguruan ere gauza bera gertatzen dela. Esan nahi baita, kanona ulertzen badugu adituen komite konspiratzaile batek erabakitzen duen idazle eta obren zerrenda gisa, orduan seguruenik bai, kanona bera zalantzan jarri beharko genuke. Baina nago kanona hori baino konplexuagoa dena. Ez dakit Josebak, baina nik ez dut ezagutzen kanon gabeko literaturarik eta nekez imajina dezaket etorkizunerako halako hipotesirik. Kanona halabeharrezkoa ez ote den susmoa dut, eta ondorioz, berau baztertu baino, unean-uneko kanon ofiziala kritikoki eztabaidatzea egokitzen zaigula.

Bigarren aukera honen aldeko argudio indartsuena, alabaina, eraginkortasunarena dela uste dut. Intelektual buruargiek kanona bai/ez eztabaidatzen duten bitartean, eguneroko bizitzan erabakiak hartu behar dira: eskola eta unibertsitateetako programak diseinatu, derrigorrezko irakurketak erabaki, testu liburuetan azalduko diren idazleak zeintzuk izango diren ebatzi, antologiak osatu, medioetan zein idazleri eskainiko zaion arreta deliberatu... Muinean kanonaren ideia duten erabakiak denak ere. Horregatik, eraginkorragoa iruditzen zait gaur egungo kanona kritikatzea eta kanon berriak proposatzea, kanona beraren bazterketaren alde egitea baino; itxura guztien arabera, datozen urteotan, arestian aipatutako erabakien lako hamaika erabaki hartu beharko dira-eta. Kanona etengabe irekitzearen alde egingo nuke, ahalik eta idazle nahiz obra gehien kanonean txertatzearen alde. Kanon zabal eta aberats baten alde, azken batean. Gainera, euskal literaturako adibidea interesgarria da, egun indarrean den kanona erabat itxi eta esklusibista delako. Interesgarria izan daiteke "literatura txikietan" kanonaren dinamikak nola burutzen diren aztertzea, eta kasu honetan ikus daiteke Bernardo Atxaga buru den kanon ia unipertsonal bat dugula. Hau dela eta, nire aburuz, funtsezko erronka da Atxagaren alboan geroz eta idazle gehiago gaineratzen joatea. Azken urteotan, badirudi gainera, ildo horretan lan egiten ari dela jende ugari. Atxaga bera ere arazo honen jakitun azaldu da behin baino gehiagotan eta azken boladako emakume idazle batzuen aldarrikapenak ere zentzu honetan eginikoak dira.

Baina Joseba Gabilondok esandakoetatik gehien harritu nauen kontuetako bat Euskadi Sariei buruz esandakoak izan dira. Kanona baztertu behar dela esan ondotik pentsatzekoa zen berak ere Euskadi Sariei utikan esango ziela. Euskadi Sariak, horretan denak ados egongo garen moduan, euskal literaturako elementu kanonizatzaile indartsuenetako bat baitira. Baina hori egin beharrean Euskadi Sarietan aldaketa batzuk egitearen alde agertu da. Berak egindako proposamenak prozedurazkoak izan dira (sariak idazleen artean erabakitzea, Oscarren gisara-edo), baina aldaketa hauek ez lukete Euskadi Sarien indar kanonizatzailea alde batera utziko. Bi adibide emate aldera: Oscarren prozedura nonbait demokratikoak ez dio sariari bere izaera kanonizatzailea kentzen; eta literaturarekin lotuta, gauza bera gertatzen da Raymond Queneauren Bibliothèque idéale harekin. Ehunka idazleri egindako inkesta batzuen bidez literatura unibertsaleko ehun titulu "behinenak" zehaztu nahi izan zituen. Prozedura nahi beste demokratikoa izango zen baina emaitza erabat kontserbadore eta frankofiloa.

Bilbao Hiria pop-rock lehiaketa: azken saioak

Ia astero joaten gara Bilbao Hiriako zitara, Bilborock aretora, Bilbora. Eta ia astero sorpresatxoren bat hartzen dugu, batzutan ona bestetan txarra.  Kasu honetan sorpresa erlatiboa zen, hiru taldetatik bi ezagunak baikenituen: Le Noise, Hong Kong Dollar eta Los Tiki Phantoms.Egia esan ez genekien taldeen ordena, eta Hong Kong Dollar zenez a priori interesatzen ez zitzaigun bakarra arratsaldeko zortzietan abiatu ginen Bilborockera. Halere, berandu heldu ginen, eta Le Noisen emanaldia hasita zegoen jada. Bi galera garrantzitsu zeuden taldearen baitan (kitarrra-jotzaileetako bat eta teklatu-jotzailea) eta sei ziren bakarrik (bakarrik!) taulagainean. Eten taldeko Unai eta Ibon, The Boogie Punkers taldeko Carlos Beltrán zeuden besteak beste taula gainean. Gero kontatu zigutenez azken ordurarte zalantzan egon zirela jo edo ez, eta gu zinez pozten gara azken erabakia baiezkoa izatea, izan ere, ez zen batere gaizki egon. Nick Caven alderdi ilun eta errepikakorrena, pasarte instrumental luze eta basatiak, instrumentazio zoro batekin (xilofonoa, saxoa, tronpeta…) nahastuak. 10 minututik gorako abestiak, guztirako denbora ematen dutenak: kaosa, lasaitasuna, oihuak, inprobisazioa. Diskoa grabatu berri dute, baina beraiek ere ez dakite norekin kaleratuko dute. Denbora beharko dugu hortaz emaitza entzuteko.

Gero Hong Kong Dollar izan ziren taula gainera igo zirenak. Belgikatik zetozen, eta hain urrutitik datozen taldeek normalean beste modu bateko jarrera azaltzen dute. Ez dakit profesionalago diren edo teknikariek esfortsu handiagoa egiten duten, baina soinu izugarria atera zioten Bilborock aretoari. Wilco, The Shins edota The Flaming Lips handien influentzia nabari zitzaien, bi teklatu eta bi kitarra erabiltzen zutelarik. Gaztelania praktikatzeko aprobetxatu zuen abeslariak, frontman kanpotarrek egin ohi duten bezala (jakingo ote dute hemen euskara ere erabiltzen dugula? “eskerrik asko” hitza zailegia egiten zaie? “Gracias” baino gehiago? Txorakeriak aparte, asko gustatu zitzaigun taldea: belaunaldi berriko rock amerikarra, aipatutako taldeen itzalean, non hammond-ek pisu garrantzitsua duten, tempo erdiko riff-ekin, eta hegoaldeko ikutuekin.

Hirugarrenak Los Tiki Phantoms izan ziren. Hauek ikustera etorri ginen gehienbat, eta ez zuten inor epel utzi. Surf-a egiten dute, eta surf-a beti da surf: Los Coronasek, The Longboardsek, Los Tiki Phantomsek edo The Uskisek egin. Gero mailak eta mailak daude. Eta Bartzelonako taldea Estatu espainiar mailako gorenekoetan dago, batez ere zuzenekoari dagokionez. Burezurrak iradokitzen zituzten maskarekin eta jantzi eleganteekin taularatu zen laukotea. Koreografiak, dantza zoroak, eta showa, letra larriz.

Badakizue zer daukan zoragarri Bilbao Hiria lehiaketak? Kontzertu guztien bideoak ikusi daitezkeela. Bilborockera joateko aukerarik ez bada, etxean eroso-eroso kontzertua jeitsi. Baina noski, guk ez dugu hori gomendatuko, ez bakarrik xarma guztia galtzen duelako, kultura bertan bizitzeko jaio delako. Halere, hemen Bilbao Hiria lehiaketako kontzertuen bideoak

Kritikariaren scusatio non petita

Literatur kritikariaren lana ez da begi onez ikusten den jarduna, gauza jakina da. Oro har, idazleek ez dituzte sobera estimatzen, adibidez, hamar urtetan burututako lan gogorra ordu erdian idatzitako kritika batek bidali ei dezake pikutara eta. Irakurleak, kritikarien jarraitzaile fidelenak izanagatik, ez dute inoiz onartuko euren iritziak aintzat hartzen dituztenik. Kritikariaren itzalean beti daude galdera bertsuak: nor zara zu halako judizioak egiteko? Zeren arabera diozu honako hau eta honako bestea? Ez al zara idazle frustratu bat izango ala? Hitz bitan, esan daiteke kritikaria dela literatur sistemako “maltzurra”.

Egoera honetan, sarritan kritikariek euren burua zuritzeko beharra sentitzen dute, horren maltzurrak ez direna aldarrikatuz. Horrelako zerbait gertatuko zitzaion berriki Noticias de Gipuzkoako Iker Zaldua kritikariari, Katixa Agirreren Sua Falta Zaigu liburuari egindako kritikan (Kritiken Hemerotekan duzue). Bertan galdetzen dio bere buruari, beste inork aurrez galdegin ez dion arren, ea zer ote den ona izatea; ona zentzu estetikoan esan nahi baita, hau da, zein irizpideren arabera esan daitekeen liburu bat ona dela. Eta bere irizpidea arras garbia da: liburu bat ona da baldin eta kritikariari gustatu bazaio. Iker beraren hitzetan: “Nire irizpidea sinplea bezain zehatza da, gustatu egin zait (liburua)”. Bere kausarekin solidarioa naiz ezbairik gabe, kritikariaren  jarduna duina eta beharrezkoa dela sinetsita nago, baina hemen kritikariak hanka sartu duelakoan nago. Umiltasun deklarazio bat dirudi Ikerren aitorpenak. Ez pentsa irizpide konplexu eta erudituetan oinarritzen direnik bere juzguak, Ikerrek kritikarien Olinpo partikularretik jaitsi nahi du, bere burua irakurle xehearen alboan ipini; gustua da bere irizpide xumea, besterik ez. Nire irudirako, ordea, kontrakoa lortzen du. Zeren, horrela, berehala galdetu beharko genioke zergatik bere gustua, irakurle xehearena ez bezala, azaltzen den islaturik Noticias de Gipuzkoako orrialdeetan edota Kritiken Hemerotekan. Zergatik jasotzen dituen liburuak, irakurle xumeak ez bezala, debalde. Eta abar. Kritikariaren juzgua ez da eta ezin da izan inondik ere xehea eta ez du merezi horregatik lotsarazita eta norberaren burua zuritzeko nekeak hartuta ibiltzea. Kritikariari, nik behintzat, bere gustu partikularra ematea baino gehiago eskatzen diot; osterantzean errazegia eta erosoegia izango litzateke bere lana.

Gainera, aitorpen horren kontraesana ere agerikoa da. Kritikariaren irizpidea bere gustu partikularra baldin bada, zertarako argudioz beteta idatzi dituen kritika sorta horiek guztiak? Zertarako Katixa Agirreren liburua gustatu zaiola esan ondoren idatzitako lerro horiek (ipuinen gertutasuna dela eta ez dela)? Gutxieneko karaktereko kopurua betetzearren baino ez?

Gaztezulo aurkezten

Gaztetxulo-Gaztezulo. Gaztezulo-Gaztetxulo. Badakizu zertaz ari naizen ezta? Tradizionalki Donostia inguruan arrakasta itzela eduki duen aldizkariak bere aurpegi berriaren aurkezpena egin zuen. Bilbon. Kafe Antzokian. Kerobia eta Break dantzariak izan ziren oholtza gainean. Eta gainera sarrera doan zen...  Kontzertura berandu heldu ginen, irakurleari gehiegi interesatzen ez zaizkion gorabehera batzuk direla eta. Asuntua da areto bilbotarreko sarreran izaten diren mahai horietako batean Gaztezulo aldizkariaren ale andana topatu genuela. Lehenengo eta behin, izenaz gain maketazioa ere aldatu dutela somatzen dugu. Portadan Ilaski Serrano, Aitziber Garmendia, Sara Cozar eta Larraitz Arando, sexuaz ari omen dira. Gogoratu behar dugu Durangoko Azokarako azala ere gai horri eskaini ziotela, bale Euskal Herrian nahiko beharrean gabiltzala (eta artikulu bat egiteko gai OSO erraza dela), baina barruan gai interesgarriagoak aurkitu ahal dira. Mikel Agote surflariari egindako elkarrizketa, adibidez. Eta argazki eleganteagoekin gainera.

Publizitate instituzionalez hornitutako aldizkari honek (ez dugu hau kritika moduan esaten, datu bezala baino) bere aurrekariaren tendentzia jarraitzen du tematikari dagokionean, publiko nerabe-neounibertsitarioari zuzendutakoa (hau ere ez da kritika bat): ez-dakit-nongo parranda ezinhobea dela, Iñigo Agirrek Kortaturen abestiak kantatzen dituela dutxan... Baina maketazioa oso ondo dago, hori ere aipatu beharra dago, eta disko eta filmen kritikak ere bai.

Asuntua da kontzertu-emanaldi polita aukeratu zutela formatu berria aurkezteko. Heldu ginenerako Kerobiaren kontzertua bere ekuadorrera heldu zen, eta "Rose Escargot" fina orriultzen ari ziren. Egia esan ez geneukan talde honen inguruko erreferentzia onik zuzenean, izan ere, beraiekin gozatzeko aukera izan genuen azkenean Bilbao Hiria pop-rock lehiaketan, orain dela bi urte baino gehiago. Eta taldea ez zen oso fin aritu, gehienbat Xabi Hernandez abeslaria. Oraingoan oso-oso ondo aritu zirela aipatu behar dugu, guzti-guztiak gainera. Teklatu-jotzaileak diferentzia markatzen duen horietakoa da (denbora bere alde duenean Half Foot Outside lagunekin ere aritzen da). Bertan topatu nuen lagun batek aipatu bezala, "ez dute gurpila asmatu, baina egiten dutena oso ondo egiten dute", eta egia da, Keane, Coldplay edo Interpol bezalakoen soinuak hurbil baitituzte. Baina euskaraz.

Oso intentsua izan zen amaiera, eta ondoren Aritz Sound System (aldizkariko kolaboratzailea) eta DZ aritu ziren taula gainean. Reggae eta antzerako doinu pisutsuen inguruan mugitu ziren biak ala biak, eta bapatean, break dantzariak igo ziren eszenatokira. Batzutan ez da gehiegi jakin behar estilo zehatz batetaz: edo gustatzen zaizu edo ez. Eta gustatu zitzaigun. Jauziak, itzulipurdiak, bihurrikari batek bakarrik egin ditzakeen mugimenduak behin eta berriz errepikatuz, batzutan kaskoa buruan zutela. Kafe Antzokian gelditzen zen publiko eskasa animatzen saiatu ziren, eta gutxi horiek break-dancea gustoko zutela somatzen zen, gu bigarren plano diskretu batetan gelditzen ginen bitartean.

Info +: http://www.gaztezulo.com/

Julio Boccak Bilbo agurtu zuenekoa

Lasai, urria aldera Donostia eta Gasteiz bisitatuko omen du Ballet Argentino mitikoak, baina momentuz Bilbo agurtu du dantzari argentinarrak, betirako uzten baitio dantzatzeari.

Aitortu behar dut nire lehenengo bisita zela horrelako dantzaldi batera. Ponposidadea espero nuen gau hartan Arriaga Antzokian, baina mito hutsean gelditu da dantzaren alderdi hori niretzat. Beno, Celsa eta Elisa deitzen ziren bi atso zeuden gure alboan, eta ez dakit zer egiten zuten han, agian ileapaindegian, hurrengo egunean lagunen artean Julio Bocca ikusten egon zirela komentatzeko. Dantzari aparta txalotzera ere ez ziren gelditu. Eta ez zen horren gaizki egon, alderantziz.

40 urte bete berri ditu gizonak, eta ez dugu geure burua engainatuko, nabaritzen da. Bere mugimenduak ez dira garai batean (bideoan) ikusi dizkiogunak. Baina alboan lagun bikain asko ditu, eta horrek multzoa benetan eder egiten du. Antzezlanaren trama honakoa: bi anai-arreben arteko amodio istorio ezinezkoa da, Marco eta Lucia. Familiak Lucia Francorekin ezkontzera derrigortzen du eta honek bien arteko amodiaz jakiten duenean Marco hiltzen du, aurretik Marcok Lucia hil zuelarik, borondate propioz.

Gizonen eta emakumeen arteko erlazioaz aritzean, bi figuren arteko interakzioa etengabekoa da, gizonezkoek emakumeak  nahi bezala mugitzen dutelarik. Aipagarria benetan Pedro apaizaren papera, Lucas Segovia dantzariak antzeztua. Handia, gihartsua, baina sentimenez eta teknikaz hornitua. Aipatzekoa baita protagonistaren, Cecilia Figaredoren papera, sekulakoa, agian gau hartako bikainena, mugimendu perfektuak eta gorputzaren erabilpen zehatz eta ikertua.

Ikusten duzuenez artikulua sinatzen duena ez da guzti honetan aditua, baina benetan gozatu zuela aitortu dezake.  Esandakoa, Donostiara edo Gasteizera joateko aukera baduzue, badakizue…

Info +: www.juliobocca.com

"Iturrino handia" nobelari buruzko analisi ez-kualifikatua

Ez da ohikoena izaten liburu bat aurkeztu eta ondorengo egunean berau aztergai (edo) izatea. Izango da, seguruena, liburu batek denbora asko behar duelako iritzi landuaren eskanerretik pasatzeko. Izango da gure literatur munduan, txikia izanda ere, ez delako jende burutsu eta kualifikatua falta, eta horientzat fribolitate handia da liburu baten lehen irakurketaren ondoren kritika egiten hastea. Hemen badakigu fribolitateaz zerbait, eta egia aitortze aldera mekanografo hau ez da inolaz ere iritzi kualifikatu eta burutsuaren jabe (argibide gehiagorako irakurri nik egindako zenbait kritika). Baina (horreur!) mekanografoak irakurri, irakurtzen du. Eta atzo aurkeztu zuten Hasier Etxeberriaren Iturrino Handia nobela aztertzera (edo) ausartuko da.

Eta hasi, oinarrizkoenetik hasiko da. Tabernan lagunak egin dion itaunari emandako erantzunetik alegia. "121 orrialde, arratsalde bakarrean irakurtzeko modukoa". Eta jarraitu, sinplekeria manikeo samar batekin jarraituko du, lagunak hirugarren garagardoaren ondoren kale bazterrean pixa egin bitartean egin dion bigarren galderaren erantzunarekin, alegia. "Ondo dago".

Eta tragoekin aurrera jarraitu ahala, mingaina ere askatuz doanez, azalpen gehiagotan sartu da mekanografoa: nobelan ahots bakarra dela protagonista eta kontalari, Cosme Iturrino, Iturrino handia magoa hain zuzen ere. Bigarren protagonista bat ere badela, Hasier Etxeberriaren alter ego nobelatua den kazetaria, liburu osoan hitz egiten ez duena, eta bien arteko elkarrizketari Ramon Saizarbitoriaren Egunero hasten delako obran azaltzen zen berritsu haren tankera hartu diola. Horrek bertigo apur bat sortu diola hasieran, "ea inora ez daramaten diskisizio filosofikotan galduko ote zen liburua, gainera ia ulerkaitzak diren egitura gramatikalak baliatuz" horrelaxe esango dio lagunari, Kelerra eskuan. "Baina ke ba", jarraitu du, "tonua hasierako kolokialismotik apur bat urruntzen da (gehiegi ere ez, beharrezkoa dena) lehen pertsonako narratzaile estandarrago baten tankera hartuz, betiere azken horien antza handiegia ez izateko tentuz ibiliz". (Harrigarriak goizeko ordu txikietan izaten ditugun baliabide erretorikoak).

Lagunak gehiago jakin nahi du. Lagunak Iturrino delako horrek zer duen kontatzeko, nor den, zertara datorren mago bati buruzko liburua... laguna mozkorra dago eta galdera gehiegi egiten ditu. Baina mekanografoak, baretu guran, erantzun batzuk eman dizkio, bera ere mugimendu pendularrak egiten ari dela konturatzearekin batera. Iturrino pertsonaia zelebrea dela azaldu dio. Hitzaren bi zentzuetan zelebrea: grazioso eta bitxia batetik, eta ezaguna, "famosua" bestetik. Besteak beste, Orson Welles eta John Hustonen adiskide izandakoa dela, zirkuan lan egindakoa, Anne eta Belle, bi buruko emakumearekin maitemindu zela... Ez sinesteko moduko bizitza eduki duela. Eta horrek ere dudak sortu dizkiola azaldu du mekanografoak. Irudipena daukala, Etxeberriak beti elkarrizketatu nahi izan duen pertsonaia ez ote duen asmatu. Ideal bat. Edozein kazetarik elkarrizketatu nahiko lukeen horixe.

Baina mekanografoa liburuaren aurkezpenean izan da. Eta sinesgarritasun falta hori buruan zuela joan da hara. Eta Etxeberria sartzen ikusi du eta jendearekin hizketan. Eta lagun bati Cosme Iturrino aurkeztu dio. Eta Cosme Iturrino existitzen da. Eta han egon da. Eta magikoa da. Berarekin bi hitz eginda konturatzen da bat horretaz. Liburukoa bera baino magikoagoa agian? Hori ez daki. Eta orduan, bi gauza etorri zaizkio burura. Lehena topiko erraldoi bat da, kontuz beraz: errealitateak fikzioa gainditzen duela beti (abisatu dizuet topikoa zetorrela, niri ez eskatu orain argibiderik). Bigarrena, galdera parea: errealitatean jazotako gertaera nola-hala "irrealek" justifikatzen al dute fikziozko lan baten egiantzekotasuna hain argia ez izatea? Hau da, fikziozko lanek errealitatearen antza izateko bidea hartu dutenean eta errealitateak (paradoxikoki) fikzioaren antza izateko bidea hartu duenean, non kokatu behar du nobelak?

Mekanografoak ez du erantzunik aurkitzen. Etxeberriaren liburua berriz irakurri beharrean da Cosme Iturrino erreala ezagutu eta gero. Berriro kokatu behar du bere burua errealitate eta fikzioaren arteko muga lausoetan. Lagunarekin egiten ari den parranda honi ere geroz eta irrealagoa deritzo. Etxera doa.

Ateari bultzatzen ari dela lagunak liburuaren izenarengatik galdetu dio berriz, Herriko Tabernako barratik burua altxata, Rosario Floresen kanta bat jarri duten momentuan. "Iturrino handia" erantzun dio. "Irakurri ezazu bihar eta ea zer iruditzen zaizun!".

Euskadi Sariak eta Ordozgoiti jaunaren ateraldiak

Zenbaitetan harrigarria ere bada, miresgarria, politikariek izaten dituzten une argigarri horiek. Ez dakit euren joera antropologikoki demokratikoaren edo euren lezio-emaile bokazioaren kausaz den, baina eskertzekoa da gauza hain konplikatuak hain argi lagatzea batzuetan populuari.

Oraingo honetan, Jon Alonsoren Argiako artikuluaren ajeek ekarri digute Koldo Ordozgoitiren esaldi antologiko bat. Jon Alonsoren artikulua ipuin bat dela. Hori esan du. Jende guztia hura iritzi-artikulu bat zelakoan, Euskadi Sarietako hainbat gauza salatzen zituen artikulua hain zuzen, baina bai zera! ipuin bat omen. Ipuin bat, hau da, kontakizun entretenigarri, denbora pasarako egoki, nahiko hutsal eta, batez ere, faltsu bat. Ipuinak asmakeria hutsak direla eta ez dutela mundu errealarekin erlaziorik, bada. Ordea, pentsatu nahiko nuke Eusko jaurlaritzako Kultura Sailean lan egitera iristen den norbaitek ez duela horrelako ikuspuntu zaharkitu eta topikoa ipuinen inguruan. Eta fede onez pentsatzen dut, Oleguerrek bezalaxe. Eta orduan imajinatzen dut Ordozgoiti jaunak beste zerbait esan nahi duela esaldi horrekin. Eta benetan, pentsatzen dut Ordozgoiti jauna XX. mendeko ipuin gorenen irakurle amorratua dena, goitik behera irakurri dituela Jorge Luis Borgesen ipuin liburuak, esaterako. Eta orduan aski ongi ikasi duela zeinen lausoa den errealitatearen eta fikzioaren arteko muga, literatur generoen artekoa, eta adibidez, saiakera bat egon daitekeela ipuin itxurako testu baten atzean, edo alderantziz. Eta honenbestez, Alonsoren artikulua, iritzi-artikulu itxurakoa bada ere, sakonean, eta orain arte inor konturatu ez den arren, ipuin bat dela. XX. mendeko ipuingintza tradizio onenetako bati jarraitzen dion ipuina, izan ere. Eta ez hori bakarrik, Ordozgoiti jauna, literatura irakurle amorratua izateaz gain, eta lan munduan geroz eta gehiago exijitzen den "birziklatze" politikei jarraiki, pentsamendu eta kultur arloko azkeneko ideien jakitun da. Eta irakurri du, horrela, Slavoj Zizek-en "gainidentifikazioaren" teoria, eta punta-puntako arte garaikideko lanak interpretatzeko erabiltzen den teoria hau Alonsoren artikuluan aplikatu duela; eta horrela, Alonsoren artikulua egungo abangoardia artistikoan kokatu duela. Pentsa, agian ipuinaren itzulpena egiteko subentzio bat (lehiaketa bat, esan nahi baita) kaleratzea pentsatu du eta guzti. Adi daude EIZIE eta itzultzaileak.

Poesia ondo plagiatzeko metodoaren azalpen laburra, eta adibide bat

Berriro ere plagio kontuekin gatoz, eta bai, berriro ere Atxagarekin. Ez dugu deus bere kontra, garbi geratu zen aurrekoan ere, alderantziz, gure xumetasunean, berak irekitako bidea osatzera gatoz. Izan ere, jakina da bere Obabakoak liburuan, Atxagak “Ondo plajiatzeko metodoaren azalpen laburra” eman zigula, adibide batez ilustraturik eman ere. Metodo hau, ordea, testuan zuzenean adierazten ez zaigun arren, garbi dago prosari begira eginiko metodoa dela. Ez da baliagarri poesiarako. Ikus bestela lehenengo araua: “Plagiatzaile batek argumentu garbiko testuak aukeratu behar ditu”. Argumentua, bada, prosari dagokion kategoria da, ez da baliagarria poesia analizatzeko. Hirugarren arauarekin ere, beste horrenbeste: “Nobela edo ipuinek nonbait eta noizbait gertatutako istorioak kontatzen dituzte. Plagiatzailearen lana izango litzateke ereduaren bi xehetasun horiek aldatzea” Ez du komentariorik beharrik.

Honek guztiak galdera batera garamatza: zergatik ez zuen Atxagak  poesia sartu bere metodoaren barruan? Zer dauka poesiaren kontra? Erantzun estandarrak horrelako zerbait esango luke: Prosa plagiatzea, tira, ez da erabat grabea; baina poesia, mesedez, poesiarekin ez da jolasten. Poesia originaltasunaren eremu behinena da, genioaren leku naturalena, eta ez dago munduan metodorik poesia plagiatzeko balio duenik. Baina ez gaitezen utzi engainatzen, Atxagak lehenagotik bazuen poesia plagiatzeko metodoa, kontua da ez zuela publikatu; hori egin beharrean, praktikara eraman zuen bere poema-liburuetan. Ziutateaz edo Etiopia, bada, poesia ondo plagiatzeko bere metodo ezkutuaren emaitza baino ez dira. Metodo honen berri, honenbestez, ez digu mamu misteriotsu batek eman (demagun Lizardiren espektroak), Atxagaren poemen irakurketa adi eta konparatu batek baizik. Horrela dio metodoak:

Lehenengo araua: Etsai poetiko bat hautatu. Ahal bada, poetika instituzionalaren kontra egin. Gaztea zara eta ausartzat hartuko zaituzte medioek, “belaunaldi berri” eta horrelakoen buru jarriko zaituzte. Jakina, gero zuk ukatu egingo duzu belaunaldi baten parte zarena, zu munduan bakarra baitzara, errepika ezina. Jakina, plajiatu nahi duzun poetaren etsai bera ez hautatu, nabariegia litzateke.

Bigarren araua: Plagiatu nahi duzun poemen teknika jasotzen saiatu. Demagun, beste hizkuntzetako esaldiak txertatzeko joera, pop elementuak, testu publizitarioen eta horrelakoen erabilera…

Hirugarren araua: Sekula ez aipatu plagiatu behar duzun poeta, hura ez da zuretzat existitu ere egiten. Honen ordez, poeta honek maisutzat dituen poeta ilustreak zure egin, inork ez dizu poeta handi baten jarraitzaile zarela leporatuko.

Laugarren araua: Garrantzitsuena, eta prosarako metodoaren azkeneko araua dena halaber. Alegia, literatur teoria garaikidean jantzia egotea, metaliteraturaz, intertestualtasunaz-eta hitz aspertuak emateko gai izatea. Jakina da, kritika eta iruzkinek poemak baino gehiago balio dute.

Adibide bat:

Ikus dezagun Atxagak nola burutu zuen metodo hau, maisuki, dena esan beharra dago, bere liburuetan.

Lehenengo araua: Plagiatu nahi den poetaren etsai poetikoa: gerraondoko poesia sozial espainiarra (Gabriel Celaya, Victoriano Cremer eta horrelakoak). Atxagaren etsai poetikoa: euskal poesia soziala, bereziki, Gabriel Aresti. Hautsi da anphora, mila zatitan multiplikatu da; hautsi da harria, harea bilakatu da. 

Bigarren araua: Atxagaren ereduak idazten du: “del amor fox y sobre todo trot”, bada, Atxagak zera idazten du: “mila liburu erregalatu zituzten bankuek ora eta bereziki labora lemapean”. Atxagaren ereduak Conchita Piquer, Blas de Otero, Yvonne de Carlo, Superman edo Scott Fitzgerald aipatzen dituela, Atxagak Otis Redding, Jon Mirande, Humphrey Bogart, King Kong edo Cravan. Poeta plagiatuak manual batetako lerroak imitatzen ditu, Atxagak telegrama batetakoak. Ereduak “my dear” idazten badu, gure Atxagak “my darling”, hark “venden sentido común”, honek “zoriona gramoka saltzeari ekin zioten”, hark “San Lukács evangelista” bezalako hitz-jokoak, honek “klitxeak beti klitxeak, edo txikleak zapore guztitan”, “pippermint” eta “yougurt fantastikoak” “Palm Beach” eta “Canadako basoak” etcétera, etcétera eta abar.

Hirugarren araua: Atxagaren ereduak Pound eta Eliot aipatzen ditu bere “collage” estiloaren erreferentziatzat. Gogora ditzagun Pott aldizkariko zenbait artikulu: “T.S. Eliot gaurkotasunaz zenbait ohar”, Eliot beraren poemen itzulpenak edo “Barkatu, Cravan” poemako Ezra zaharra.

Laugarren araua: Elemental Mister Watson.

40 galderatik gora Baroja modaz pasatzera doan honetan

2006. urtea Barojari buruz hitz egiten pasa dute askok. Bost hamarkada joan dira Donostian jaio, munduan idatzi eta Madrilen hil zen gizon hura hil zenetik eta gorbata estuenek ez dute aukera galdu kabiar eta xanpain arteko hitz aspertuetan Donostiako idazlea aipatzeko, betiere modako prentsaren aholkuei jarraituz. Baina zalantza asko egin gabe ikus daiteke 2007. urtean perfumatu koadrila horrek beste ospakizunen bat bilatuko duela. Barojaren trenetik jaitsi eta Indurainen bizikletari helduko diote adibidez, Atarrabiako txirrindulari handiak erretreta hartu zuenetik hamar urte igaro direla gogoratzeko; edo Elvis Presley duela 30 urte hil zela oroituko dute, batek daki. Eta Pío Baroja liburutegietako apaletan etzanda geratuko da, orain arte egon den bezala. Eta guk jakin-minez jarraituko dugu. Ondoko kontu hauek jakin nahian, besteak beste:

Nor zen Pío Baroja? Ba ote daki inork? Donostiako Okendo kalean dagoen autobus geltokian esertzen diren pertsonetatik zenbatek irakurtzen dute "Aquí nació Pío Baroja" dioen plaka? Nori inporta zaio gizon hori nor zen eta non jaio zen? Zergatik ez du "Pío Baroja hemen jaio zen" jartzen? Plaka erdara hutsean idatzi zuten eta... norbait kexatu al da?

Berak ere erdaraz idatzi zuen, zer dela-eta? Erdaraz aritutakoa beraz eta, Koldo Mitxelenak galdetu zuenez, gurea ote dugu Baroja? Eta erantzuna ezezkoa bada, izango ote da inoiz gure? Funtsean, maite al zuen Barojak Euskal Herria? Zergatik ez zen abertzalea? Federiko Krutwigen itauna ekarriz, zer egin zuen gaizki abertzaletasun zaharrak Baroja uxatzeko? Orain abertzalea izango litzateke? Eta euskaldunek, garaiko euskal hiztunek, maite al zuten bera? Maite al dugu orain?

Eta espainolek? On Píoren zein alderdi ezagutu zuten? Irakurri ote dute bi begiez Zalakain Abenturazalea? Zer iritzi ote dute? Eta Jaun Alzatekoaren Legenda? Eta Bidasoako Errepublika Independenteaz esan zituenak? Irakurri al dugu euskaldunok behar bezala Jakintzaren arbola? Zergatik bihurtu da azken hau hegoaldeko ikastoletan ia mundu guztiak irakurri duen nobela? Zergatik ez aurreko biak, gaiari erreparatuz gureak ditugunean?

Nolakoa zen bere estiloa? Ortega y Gassetek arrazoi zuen akaso, Barojaren pertsonaiek nobelako gertakizunekin erakusten duten interes falta kritikatzean? Edo horixe zen idazlearen helburua? Ez ote zuen arrazoi handiagoa Jorge Oteizak, Barojaren estiloa bertsolariarenarekin alderatzean? Ez al da berea euskal estilo tradizional baten adierazgarri eta kromletx-hutsunearen gorazarre, espainolez idatzita egon arren? Bizi dugun garaian inporta al du horrek batere?

Eta nola pentsatzen zuen? Eszeptiko hutsa izaki, nola da posible zientziarekin horrelako fedea eduki izana? Bere bizimodu buhame eta nahasiari erreparatuta, nola ulertu liteke bere germanofilia eta horrek XX. mendeko lehen erdian atzetik zekarren artefaktu ideologiko guztia? Nondik zetorren bere ezkortasuna? Zergatik hiltzen dira bere protagonista asko istorioaren amaieran? Nola hil zen bera? Francoren Espainia ultrakatolikoko apaiz beltz horiek zergatik egin zuten halako presioa bere azken borondatea bete ez zedin? Gurutzerik gabe lurpera zezaten eskatu zuelako agian? Nola lortu zuten bere senideek, hilberriak eskatu bezala Jainko eta apaizik gabeko hilerri zibilean hobiratzea?

Ernest Hemingwayk zer ikusi zuen Barojarengan? Eta John dos Passosek? Zergatik da Baroja irakurle gazteek (eskolan derrigortuta besterik liburuak hartzen ez dituzten horiek) gustura hartzen duten idazle bakarrenetarikoa?

Nor zen Pío Baroja? Inork ba ote daki?

---

Jatorriz Xirikan argitaratua

Urteko onenak zein izan diren jakin nahi dugu: bozkatu!

Nazioarteko hainbat aldizkaritan urtea amaitzearekin batera sailkapenak egiteko ohitura izaten da: urteko diskorik onena, libururik esanguratsuena, artista berritzaileena... etab. Gero, kazetaritzan hedatzen ari den fenomeno gastronomiko bitxi bati esker, hedabide guztiek sailkapen horiek "prejitzen" dituzte berriro, eta horrela, koipe pilarekin zerbitzatzen dizkigute. Guk ez ditugu horrelako lanak hartuko. Askoz alferragoak gara. Horregatik, eta zu langileagoa izango zaren esperantzan, beheko erantzunen formularioaz baliatuz Euskal Herrian azken urtean kaleratutako liburu, disko, artelan eta filmerik hoberenak zein izan diren bozkatzera animatzen zaitugu, irakurle fidel hori.

Mezurik originalenak gure sari berezia irabaziko du: sugus poltsa bat!

Astronomia ikasketak Durangoko Azokan

Hasieran puntu definiezin bat baino ez zegoen. Zientzialariei ez omen zaie sobera falta Big Bang-aren prozesu osoa lotzeko, baina hasierako partean dituzte zailtasun handienak. Edonola ere garbi dagoena da Elkar Banaketa gertatu zela. Sakabanaketa, batasunetik aniztasunera, hetereogeneitatea, pluraltasuna. Antzina uste zen Elkar Jainkoa zela, kosmosaren zentroa, beranduagoa Elkar mundu bihurtu zen (ikusi nola mugitzen diren gainontzeko elementuak bere inguruan), eguzki ere izan zen bolada batez. Gaur egun Elkar ez omen da deus finkorik, ez du zentro jakinik, sare gisa hedatu da mundu globalaren erronka berriei aurre egin nahian.

Elkar Fundazioa? Ez, hori ez da zentroa. Zientzilariek hor egiten dute lan hasierako inkognita horiek ebatzi nahian. Elkar Musika da goizaldean ikustatzen den lehena. Ekialdean agertzen da langileek eguneroko beharrerako prestatzen diren bitartean. Hiri handienetako argiak ez dira oztopo berarentzat, Los Angeles batean ere berau ikusteko problemarik ez da egoten adibidez. Elkar Liburuak da, bestalde, arratsean ikusten lehena. Jendearen faboritoenetako bat da "begira -esaten diote lagunek elkarri, gurasoek seme-alabei, behatzarekin seinalatuz- begira zeinen polita". Ordu laurden-edo egoten dira kontenplatzen, eta gero alde egiten dute zeregin hobeetara. Elkar Azokak delakoa ere badago. Elkar Merkatua izena izan zezakeen ere, baina hizkuntzaren eta politikoki zuzenaren garrantziaz jabetuz, azkenean Elkar Azokak deitura jartzea deliberatu zuten. Aldizka jazotzen diren eklipseekin zerikusirik ote duten zurrumurrua zabaldu da azken boladan; Fundaziokoek ordea, halako hipotesiak onartzeko inolako oinarri zientifikorik ez dagoela adierazi dute.

Badaude beste elementu batzuk ere (Elkar Estudioak, esaterako), baina ez errepikatze aldera-edo, ez ditugu Durango aldean ikusi.

Corte Ingleseko gomendioei jarraituz...

Web gune honek azken aldian izan duen SPAM arazoa gaindituta liburu bati buruzko lerro batzuk idaztera animatu gara, Durangoko Azokaren ajeak oraindik sumatzen diren honetan (ikus bestela hau eta hau). Durangon ere SPAM asko aurki daitekeela esanda ez dugu jendea ilargia borobila dela esanda baino gehiago harrituko. Bego horretan. Beste batean heldu beharko diogu/ diote/ diozue gaiari. Gaurkoan ez gara irakurriko ez dugunaz arituko, irakurri dugunaz baizik.

Kontua da, Azokara joan aurretik Corte Íngleseko liburuen sailera joan nintzela, aurten euskaraz zer kaleratu zuten ikusteko, zerrenda bat egin eta gero Landakon zuzenean horien bila joateko. Bertan ere bazeuzkaten, noski, euskarazko liburuak, baina ez zara-ba, Durangotik liburu bat, disko bat, pin batzuk, rifa mordo bat eta kotxean jartzeko ardi itxurako pegatina gabe itzuliko ezta? Harira: Corte Íngleseko liburu saltzaileari aholkua eskatu eta honakoa esan zidan: "No lo dude, llévese el último de Ijela, es el libro más vendido después del Código da Vinci, creo que es una novela de misterio de lo más interesante". Eta argitaletxearen izena (Igela), liburuarena (Txakurrari gauean gertatutako istripu bitxia) eta idazlearena (Mark Haddon) idatzi zizkidan Agatha Ruiz de la Pradaren koaderno bati orria kenduta.

Bi egun beranduago han nintzen, Landakon, Igela argitaletxearen standaren bila. Han! Korrika hurbildu, liburua ikusi, erosi eta ospa egin nuen haurren irakurketa gelara, Corte Íngleseko adituak liburuari buruz esandakoak gogoan nituela:

No lo dude, llévese el último de Ijela,

Lehen pausoa bete nuen, zalantzarik egin gabe hartu bainuen liburua.

es el libro más vendido después del Código da Vinci,

Ez dakit juxtu bigarren salduena izango den, baina bai 35 hizkuntza baino gehiagotara itzuli dutela dagoeneko eta Ingalaterra, AEB, Espainia, Italia eta Frantzian asko saldu duela.

creo que es una novela de misterio...

Tira misterioa, misterioa... Egon, badago, (Shears andrearen txakurra nork hil duen etab.) baina alde horretatik Corte Íngleseko aditua tronpatu egin zela ikusi nuen liburua bukatu bezain laster. Edo misterio nobelaren definizioa asko zabaldu beharko litzateke bestela. Liburu honek misterio asko argitzen ditu, baina ez dute krimen antolatu edo inprobisatuarekin zerikusi handirik. Mundu honetako misteriotxo batzuk ageri zaizkigu Igelak argitaratutako lan honetan.

Christopher, Aspergerren sindromea daukan 15 urteko gaztea da nobelako protagonista. Bere desoreka dela medio, ez da bigarren zentzua duten esaldiak ulertzeko gai, ezta keinu bidez komunikatutako ia ezer ere. Bestalde, memoria fotografikoa du, eta matematikekin, logikarekin eta zientziarekin sekulako obsesioa.

Bere bizilagun Shears andrearen txakurra hilda agertu ostean hiltzailearen bila hasiko da Christopher eta bilaketa hori, autobilaketa bihurtuko zaio: familian izandako arazoak, bere aita eta amaren arteko harremana, integrazio arazoak dauzkan haurra hezteko zailtasunak edo jendarte garaikidearen doilorra ("Terryk (...) esan zuen supermerkatuko orgatxoak biltzeko lana izango zela nik inoiz lortuko nuen hoberena") dira, besteak beste, Christopherrek bere bizipenekin kontatuko dizkigunak.

...de lo más interesante.

Hori guztia ikuspuntu naïf samarretik kontatu du Haddonek. Xalotasun hori ordea, inozokeriatik urrun, kontrastea bilatzeko tresna da. Helduek ez dute Christopherren sindromea ondo ulertzen, eta ume txiki bati bezala hitz egiten diote. Heriotza azaltzeko zerua aipatzen diote, sexua azaltzeko "oso lagunak ziren" esapidea darabilte... Christopherren erantzun eta gogoetek gurasokeria horren patetikoa agerian utziko dute behin eta berriro.

Obra benetan bitxia suertatzen da lehen irakurketan (ilustrazioak, kapituluak zenbaki lehenen bidez ordenatuta egotea, narratzaile-protagonistak istorioa kontatzeko duen modua... nobela askotan aurkitzen ez diren ezaugarriak dira) eta bigarren, hirugarren eta laugarren aldiz (gehiago ere bai, nahi bada) bere orrialdeak bisitatzea merezi du, hiriko bizimodua, literatura, teknologia, denbora, zientzia eta abarren inguruan eskaintzen zaizkigun kabiar mokaduekin gozatzeko.

Eranskina:

Oraindik liburu dendan ez bazaude, zera jakiten duzunean korrika abiatuko zara ale bat erostera: duela gutxi itzulpen onenaren Euskadi Saria jaso duen eta web gune honetako kideon itzultzaile fetitxea den Xabier Olarrak ekarri du euskarara nobela. Eta orain, korri! Azkar!

Mugalarien azken kontzertuan

Urriaren 27an Bilbora joan ginen Ruper Ordorika & Mugalaris-en azkenengo kontzertua ikustera. Ostegunean ere emana zuen beste emanaldi bat eta bi egunetan Kafe Antzokia betetzea lortu zuen kantari oñatiar handiak. Bi kontzertu hauetan grabatutako materialarekin zuzeneko disko bat argitaratzeko asmoa du gainera.

Emanaldian garai guztietako kantuak entzuteko parada izan genuen; gehienak, Gaur zuzeneko diskoan sartu ez zituenak. "Halako Gau Batez"-ekin hasi zen, dudarik gabe, "rupertoriaren" kantu onenetarikoa dena, kadentzia bikainarekin eta Mugalariek ezin hobeto interpretatzen dutena. Hala ere, kontzertuaren xarma nagusietako bat kantu zaharren moldaketa berriak entzuteko aukera zen. Gaur hartan bezala, duela hogeitaka urtetako kantuak biziberriturik entzun ahal izan genituen. Batzuek beste batzuek baina emaitza hobearekin. Esaterako, "Egin Kontu" abestiaren moldaketa motelegia iruditu zitzaidan. Beste batzuekin, ostera, bete-betean asmatu zuen: "Herdoilarena" (erregistroz erabat aldatuta), "Etzanda", "Ene Herrian", "Agurraren Lezioa". Bestetik, kuriosoa "Gizona Endredaturik" kantuaren bertsioa. Azken urteetako diskoetatik, "Martin Larralde", "Bihotz Begiekin" eta "Zaindu Maite Duzun Hori"-k jaso zituzten txalo zaparradarik handienak.

Gaueko alderdirik negatiboena ordea, publikoko sektore handi baten jarrera izan zen. Kantuen bitartean eta Ruperren hizketaldietan zenbaitzuk isildu gabe ibili baitziren, tabernan-edo egongo balira bezala, eta bereziki desatsegina egiten zen kantu lasaietan hotsak entzutea musikaren gainetik. Errespetu gutxi taldeari eta kontzertura joan ginenei. Azken partean, "Ene Begiek", "Fas Fatum", "Crack (pipa bat)", "Aspaldian" gisako abesti klasikoak jo zituzten. Horien artean, baita "Zenbait Bertso Xelebre (erregalia)" ere, gaueko momenturik xelebreenetakoa, xelebre-enetakoa bai.

Izan ere, hirugarren bisaren ondotik, eta "Berandu Dabiltza" jo ondoren, jendeak emanaldia bukatutzat ematen zuenean, sorpresa batekin amaitu zuten Ruper eta Mugalariek. La Cucaracharen euskal bertsio batekin bukatu ere (Labexomorro, labexomorro, ezin dala ibili; eta abar.). Kafe Antzokiko argiak piztu zituztenean, euskal musikaren historiako banda handienetako baten agurrean izan ginelako sentsazioa izan genuen; Dominique A edo Wilco bezalako nazioarteko bakarlari handien enbidia handirik eduki behar ez duen banda baten despedidan.

Orain, Ruperren estudioko disko berriaren eta zuzenekoaren zain geratzen gara; baita etorkizuneko Ruperren egitasmo berrien zain ere.

Gora Mugalaris!